Siła (kobiecej) przyjaźni

Czy można przewidzieć przyszłość? Jak się do niej przygotować? Czy śmierć jest końcem wszystkiego? I co znaczy prawdziwa rodzina? Pytania różnorodne, bo i książka, w której pośrednio można na nie znaleźć odpowiedzi jest różnorodna (rzecz jasna pod względem tematyki i problematyki).  

Sama historia zawarta w „Balladzie o ciotce Matyldzie” Magdaleny Witkiewicz nie jest zbyt porywająca. Ot, główna bohaterka, Joanka, staje na progu dorosłego życia. Została żoną, a niebawem zostanie i matką. W tych pełnych szczęścia, ale i momentami trudnych, chwilach wspiera ją jedynie ciotka Matylda – kobieta energiczna, żywiołowa, pełna temperamentu i wigoru. Niejako przewiduje ona swoją śmierć i zawczasu przekazuje Joance informacje o „rodzinnym biznesie” - którego wspólniczką zostanie z chwilą jej śmierci - oraz udziela rad niezbędnych do samodzielnego życia. Mało tego, Matylda niejako z zaświatów ingeruje w losy swojej siostrzenicy – pojawia się w snach, ostrzega, „zsyła” życzliwych i pomocnych ludzi. 

W dniu narodzin dziecka Joanki, umiera jej ciocia, a w życiu kobiety pojawiają się nowi ludzie, Kwiatkowscy. Oluś i Przemcio to bracia bliźniacy, potężnej budowy, budzący strach w niejednym przechodniu, choć za maską osiłków skrywają się tak naprawdę mężczyźni o gołębich sercach, wrażliwi na ludzką krzywdę, dobrzy i oddani. Odtąd będą nieustannie spieszyć Joance z pomocą, będą zjawiać się wtedy, kiedy ona jeszcze nie zdąży o nią poprosić. Zastosowanie mocno zarysowanego kontrastu w kreacji bohaterów - w tym przypadku wypadło miernie. Bowiem postacie te są słabo doprecyzowane, nieustannie się powtarzają i przyjmują podobne postawy, przez co wydają się sztuczne i mało realne. 

Warto jeszcze zaznaczyć że historia Joanki to w rzeczywistości zlepek historii każdego z nas. To opowieść o braku akceptacji, stracie najbliższych, zdradzie, trudach macierzyństwa, determinacji, marzeniach, przyjaźni, problemach w pracy, tęsknocie za miłością i potrzebie kochania. Wielką zaletą tej powieść jest próba stworzenia historii wielopłaszczyznowej. „Próba”, dlatego, że w efekcie żaden z powyższych problemów (wątków) nie został jednak dobrze rozplanowany i poprowadzony, w opisach brakuje lekkiego pióra – niektóre sytuacje aż nazbyt trącają brakiem realizmu. 

Ponadto „Ballada…” jest napisana nieco infantylnym stylem, pełnym niepotrzebnych powtórzeń, które – w mojej ocenie – nie spełniają swojej roli. Nie charakteryzują postaci, ale je ośmieszają; a ponadto wprowadzają czytelnika w stan irytacji i lekkiego znużenia. Ileż można słuchać westchnień o szanownej pani starszej („świeć Panie nad jej duszą”*) z ust dwóch potężnych osiłków?      
Właściwa część akcji jest dodatkowo przeplatana listami Joanki do ciotki, które dostarczają informacji o dawnym życiu obu kobiet. Korespondują one w wyraźny z sposób w przedstawianymi zdarzeniami - są jakby ich nieznaczną zapowiedzią, cichą sugestią. 

Szczerze przyznawszy, spodziewałam się więcej po tej opowieści. Zaintrygował mnie początek – „Wszystko zaczęło się od tego, że ciotka Matylda postanowiła umrzeć.*” – i zadecydowałam, że dam szansę tej książce. Czytało się szybko, jednak niekiedy bohaterowie doprowadzali mnie do szaleństwa, irytowali do granic możliwości, znaczna część ich dialogów była… sucha, pozbawiona energii i polotu, jakby wymuszona.

Powieść dobra dla zabicia czasu, zrelaksowania się (choć może niekoniecznie, skoro momentami przyprawiała mnie o ból głowy…)

„Ballada o ciotce Matyldzie” Magdalena Witkiewicz, wyd. Nasza Księgarnia

liczba stron: 295

Moja ocena: 5/10

*wszystkie cytaty pochodzą z książki 

źródło zdjęcia: Wydawnictwo Nasza Księgarnia