7 maja 2014

Zesłaniec. Historia prawdziwa

RECENZJA PRZEDPREMIEROWA 

Syberia. Krainą wiecznej zmarzliny…
Syberia. Miejscem zsyłki...
Syberia. Grobem wielu…

Na sam dźwięk słowa „Syberia” czuje się przenikliwy chłód i smutek. Te odczucia jednoznacznie wiążą się z tragiczną historią wielu wywiezionych na Sybir i umarłych tam z wycieńczenia, epidemii, tortur oraz zimna. Są jednak i tacy, którzy przetrwali wywózkę, dzielnie znosili wręcz nieludzkie warunki, powodowani, trudną do wytłumaczenia dla wielu, wolą życia. Do nich zalicza się Theodor Kröger, który w swojej autobiograficznej powieści zatytułowanej „Syberia. Moje miejsce na ziemi” dokonuje zapisu wspomnień z własnego życia. Rejestracja obrazów z pamięci, które zapewne po wielokroć do niego powracały, jest swoistą próbą odtworzenia minionej rzeczywistości, wskrzeszenia jej i ukazania w sposób jak najbardziej realistyczny.

„Syberia! Ten cudowny, ogromny kraj z swoimi skarbami i bogactwem, z błogosławionym przez Boga urodzajem – teraz staje się miejscem zbiórki więźniów, jeńców wojennych, cywilnych z żonami i dziećmi – czy oni wszyscy są przestępcami?! Kto z nich będzie kiedyś w drodze powrotnej mijał zwietrzały słup graniczny z ledwie czytelnym napisem „Azja – Europa”?* 

Kröger jako Niemiec przebywający w Petersburgu, zostaje posadzony o szpiegostwo, pojmany i błyskawicznie osądzony. Karą ma być śmierć, która jednak ostatecznie zostaje zamieniona na zsyłkę na Syberię – bez możliwości powrotu. Autor, będący zarazem głównym bohaterem powieści, opisuje poszczególne etapy swej wyprawy w głąb Rosji. Opisuje krytyczne warunki bytowe, mnożące się epidemie, panoszące się wszędzie szczury i pluskwy, a także nieludzkie traktowanie zesłańców przez żołnierzy rosyjskich oraz dotkliwe, często zbyt surowe kary…

W końcu jednak jego wycieńczająca podróż dobiega końca, i dociera do Nikitino – maleńkiej wioski ubogich ludzi wiodących monotonne życie, które ubarwić może jedynie nadmiar spożywanego alkoholu… Tam bohater przechodzi prawdziwą metamorfozę. Z wielkim trudem, ale jednak uruchamia swoje dawne kontakty i otrzymuje potrzebne pieniądze, dzięki czemu z nędznika i żebraka staje się szanowanym i bogatym człowiekiem, nieraz wykazującym się niemałym sprytem, pomysłowością i inteligencją. Staje się aktywnym społecznikiem, dążącym do poprawy nie tylko swojego losu, ale też innych jeńców osadzonych w pobliskim wiezieniu. Nie myślcie tylko, że to wszystko przychodzi mu z łatwością. Wielokrotnie będzie musiał zmagać się z zawistnymi i podłymi ludźmi oraz syberyjskim klimatem utrudniającym „normalną” egzystencję. Nieraz, by osiągnąć zamierzony cel będzie wystawiany na ciężkie próby… 

Co ciekawe i piękne, miejsce, które miało być dla niego karą, stanie się źródłem radości, bowiem właśnie tam, na Syberii, pozna smak miłości, czułości i bezinteresownej troski o drugiego człowieka. Pozna kobietę, dla której będzie chciał walczyć o lepsze i całkowicie  wolne jutro… 

Teodor Kröger posługuje się prostym, komunikatywnym i obrazowym stylem. Krótkie zdania, obfitujące w trafne porównania oprócz ilustrowania syberyjskich warunków, teoretycznie powinny przyspieszać i umilać lekturę. Tak jednak nie jest do końca. Opowiadana historia momentami nuży, staje się „za ciężka”. Być może jest to wynikiem nierównomiernego sposobu prowadzenia akcji, która od gwałtownych zwrotów przechodzi w dziwną stagnację (zwłaszcza jeśli dotyczy życia we wspomnianej już wsi), co zapewne może rozpraszać czytelnika -  do czego i ja się przyznaję. 

Owe mankamenty nie stanowią jednak o prawdziwej wartości tej powieści. A jest nią przecież szczere wyznanie człowieka, który nie poddał się nawet w obliczu tak wielkiego zagrożenia, jakie stwarza Syberia. Jego opowieść, jak każda traumatyczna ludzka historia zasługuje na to, by być wysłuchaną do końca. 

Jeśli więc na własnej skórze chcecie poczuć przenikliwy chłód syberyjskiego klimatu, wraz z bohaterem przeżywać tę ciężką podróż, znosić jej niewygody, odczuwać momentami irracjonalny lęk przez nieznanym, sięgnijcie po to fascynujące świadectwo życia.  



Syberia. Moje miejsce na ziemi” Theodor Kröger, wyd. Replika
liczba stron: 440

moja ocena: 7,5/10 
* cytat pochodzi z książki, s. 53

Dziękuję Wydawnictwu Replika za udostępnienie mi egzemplarza recenzenckiego powieści oraz kwiatusi, która poinformowała mnie o tej akcji :)


30 komentarzy:

  1. Mnie też na sam dźwięk słowa „Syberia” czuje się przenikliwy chłód i smutek. To okropne, co tam się wydarzyło i nawet nie chce wyobrażać sobie tej tragedii. Niemniej jednak przez wgląd na pamięć o tamtych czasach spróbuje zmierzyć się z tą poruszającą powieścią.

    OdpowiedzUsuń
  2. Nigdy nie chciałabym się znaleźć na Syberii, ale książkę traktującą o tym miejscu bym przeczytała. To na pewno poruszająca książka.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. O tak, jej lektura dostarczyć może wielu emocji. To poruszające świadectwo, które polecam.

      Usuń
  3. Brzmi ciekawie :) mi Syberia kojarzy się z zimnem jak pewnie większości z nas. Pozdrawiam :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Zachęcam do lektury i także pozdrawiam :)

      Usuń
  4. Bardzo interesująca historia i przyznam szczerze że spodziewałam się typowej tego typu historii, a tu myślę że może mnie zaskoczyć

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Myślę, że historia Krögera nie raz cię może zaskoczyć. To, co przeszedł wydaję się być za wielkie jak na jednego człowieka. Jego historią można by obdarować kilku innych ludzi...

      Usuń
  5. Tak jak powyżej powiedziałaś, ludzka tragiczna historia, która wymaga wysłuchania. Więc i ja chcę ją poznać.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Mam nadzieję, że nadarzy Ci się taka okazja.

      Usuń
  6. Jak widzę, jest to trudny temat. Chętnie bym go bliżej poznała.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Polecam. Fakt, temat trudny, wymagający skupienia i refleksji, ale warty uwagi i pamięci.

      Usuń
  7. Czekałam na tę recenzję :) Pięknie opisałaś książkę. Na pewno się skuszę na przeczytanie powieści „Syberia. Moje miejsce na ziemi” - po premierze. Pozdrawiam

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Raz jeszcze dziękuję Ci :)Mam nadzieję, że i na Tobie wywrze podobne wrażenie. Pozdrawiam także :)

      Usuń
    2. :) Jak będę jeszcze coś wiedzieć o jakieś akcji to na pewno dam Ci znać ;)

      Usuń
    3. Świetnie. Bardzo, bardzo Ci dziękuję raz jeszcze :)

      Usuń
  8. Zazdroszczę Ci tej książki :/

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. To moja tematyka, moje emocje. Pięknie o niej napisałaś...

      Usuń
    2. Dziękuję. Może się na nią natkniesz i kiedyś uda Ci się przeczytać :)

      Usuń
  9. Zaraz, zaraz....skądś tytuł kojarzę...
    Co do samej książki....naprawdę warta przeczytania, więc muszę sobie gdzieś zapisać ten tytuł :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Zapisz sobie koniecznie :) Warto się za nią rozejrzeć!

      Usuń
  10. Koniecznie muszę ją zdobyć i koniecznie muszę ją przeczytać. I mnie na sam dźwięk tego słowa przeszywa dreszcz zimna, więc już czuję klimat tej ksiażki!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Oj, przyznam się, że pomimo tego, że w domku mam ciepło, to musiałam czytać tę książkę pod kocem. Czułam na sobie ten syberyjski klimat. Brr.

      Usuń
  11. To zdecydowanie moje klimaty (tzn. nie te zimne, syberyjskie, a tematyczne). ;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. W takim razie nie pozostaje mi nic innego, jak jeszcze raz zachęcić Cię do zmierzenia się z powyższa książka.

      Usuń
  12. Ciekawa pozycja. Z chęcią się w nią zagłębię.

    OdpowiedzUsuń
  13. Czas zesłań ludzi na te przerażające krańce świata był okrutny. Nigdy nie chciałabym się przenieść w tamte czasy.
    Głód, zimno, wycieńczająca walna o przetrwanie, odmarźnięcia i strach... Na samą myśl co Ci ludzie musieli tam przeżyć przeszywa mnie dreszcz przerażenia.
    Nie wiem czy chciałabym przeczytać tę książkę - jednak jestem pełna podziwu dla tego człowieka, że mimo wszystko znalazł w sobie siłę by walczyć o siebie i przetrwał

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. To prawda, co napisałaś. I choć książka nie jest łatwa, zachęcam Cię do jej lektury. Naprawdę warto - tylko tak można oddać należny szacunek tym ludziom. Pamiętając o tym, co się wydarzyło (w czym mogą nieco pomóc właśnie takie ksiażki).

      Usuń

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...